DESMALA SURE
DESMALA SURE

DESMALA SURE

Desmala Sure, Tekoşin geleneğinden gelen Dersimli aydınlar tarafından 1991 yılında Londra'da yayımlanmaya başlanan sosyalist bir derginin adıdır.
1991-1996 yılları arasında 16 sayısı çıkmıştır.
Desmala Sure'nin ayırt edici yanı düşünce, yazın ve siyaset dünyasını Kırmanc ve Kırmanciye kavramları ve Dersim Sorunu ile tanıştıran ilk dergi olmasıdır.
Dersim fikrini canlandırmak için özellikle sürgündeki Dersimliler arasında yoğun bir faaliyet yürütmüş, bir Dersimi hareketin ve kişilikli bir Dersim solunun oluşması için mücadele etmiştir.
1995'te Desmala Sure'nin yayın hayatı kesintiye uğradı. Bu kesinti döneminde Desmala Sure’nin görüşlerini savunanlar faaliyetlerini PSD adı altında devam ettirdiler.
Gelinen noktada Desmala Sure'nin fikirleri hayli yaygınlaşmış, Dersim'in kendisine de ulaşmıştır.
.
.
DESMALA SURE SAYILARI (1991-1996)
Desmala Sure, Sayı 1, Qanun 1991
Desmala Sure, Sayı 2, Nisane 1992
Desmala Sure, Sayı 3, Amnoniya Peyene 1992
Desmala Sure, Sayı 4, Payıza Peyene 1992
Desmala Sure, Sayı 5, Zımustoniya Vırene 1992
Desmala Sure, Sayı 6, Marte 1993
Desmala Sure, Sayı 7, Temmuze 1993
Desmala Sure, Sayı 8, Ağustose 1993
Desmala Sure, Sayı 9, Aralık 1993
Desmala Sure, Sayı 10, Ocak 1994
Desmala Sure, Sayı 11/1, Marte 1994
Desmala Sure, Sayı 12/2, Haziran 1994
Desmala Sure, Sayı 13, Aralık 1994
Desmala Sure, Sayı 14, 1995
Desmala Sure, Sayı 15, Asma Payıza Verene 1995
Desmala Sure, Sayı 16, Asma Gulane 1996
.
.
DESMALA SURE'NİN PRATİK FAALİYETLERİNDEN KESİTLER

30 Kasım 1992-Aralık 1992
Kırmanc-Zaza hareketi içindeki kişi, dergi ve çevrelere mektuplar aracılığıyla farklılıklarımızı tartışmak ve birlik olanaklarını araştırmak üzere ortak bir platform oluşturma önerisi.
.
29 Mayıs 1993
Mannheim’da bu platformun tüm eğilimlerden toplam 20-23 kişinin katıldığı ilk toplantısı.

3-5 Eylül 1993
Hannover’de 43 kişinin katılımıyla gerçekleştirilen tartışma platformunun ikinci toplantısı.

7-9 Ocak 1994
Köln'de 54 kişinin katıldığı tartışma platformunun üçüncü ve son toplantısı.
Üç gün süren bu toplantıda Desmala Sure'de birlik kararı alınması.

Mart 1994
38 imzalı ortak 'Bildirge'nin Desmala Sure'de yayımlanması

DESMALA SURE BİLDİRİLERİ
1991-1996 yılları arasında yaklaşık 15 adet Desmala Sure bildirisi yayımlanmıştır.
Bu bildiriler "Pelga Sure" başlığı taşıyordu.
Bahsi geçen bildirilerden bir bölümü hakkında kısa bilgiler:

Pelga Sure, No: 1, Kasım 1992
"Dersim Devrimcilerinin Protestosu" başlıklı bu bildiri "Dersim Kültür Şenliği-2" adıyla Avrupa'da sekiz merkezde düzenlenmesi kararlaştırılan etkinliklerin PKK'nın düzenleyicileri ve sanatçıları tehdit etmek suretiyle engellemesi üzerine kaleme alınmıştır.
Burada "PKK'nın yasakçı tutumu" protesto ediliyor.

Pelga Sure No: 2, 2 Temmuz 1993
2 Temmuz 1993 Sivas katliamı üzerinedir.

Pelga Sure, No: 3, 14 Ekim 1993
"Dersim'de Neler Oluyor?" başlıklı bu bildiri dava arkadaşımız Kamer Özkan’ın PKK tarafından katledilmesi üzerine kaleme alınmış ve geniş biçimde dağıtılmıştır.

Pelga Sure, No: 5, 10 Ekim 1994
"Desmala Sure Londra Komitesi" imzalı olan bu bildiride Dersim'deki devlet-PKK çatışmasının, ormanları yakma, köy boşaltma ve halkı göçe zorlama olaylarının bir analizi yapılmakta, Desmala Sure’nin "Ne TSK Ne De PKK" şeklindeki tutumu ifade edilmektedir:

Pelga Sure, No: 6, "12-15 Mart Gazi ayaklanması", 18 Mart 1995
Gazi katliamına ilişkin bu bildiriye ek olarak aynı konuda İsveç'te Desmala Sure imzasıyla 15 Mart 1996’da bir bildiri daha yayımlanmıştır.

Pelga Sure, No: 7, 20 Mart 1995
TSK'nın "sınır ötesi" operasyonunu ve hemen sonra onbinlerce askeriyle Dersim’de yaptığı operasyonları protesto eden bir bildiri.

Pelga Sure, No: 12, 15 Kasım 1995
İnfazların yıldönümünde "Seyit Rıza ma Viri Dêro!"  ve "Seyit Rıza'yı Anıyoruz!" başlıklarıyla Kırmancki ve Türkçe olarak iki dilde yayımlanan bu bildiride Seyit Rıza ve dava arkadaşları anılıyor.

Pelga Sure, No: 13, Aralık 1995
"Kırmanciye (Dersim) Halkına!" başlıklı bu bildiride Desmala Sure'nin yaklaşan 24 Aralık seçimlerindeki tutumu açıklanıyor:
Bildiriden bazı pasajlar:
"Bu seçime katılacak partiler belli. Adayları belirlenmiş durumda. Bu seçimlerde halkımız kendisinin öz-çıkarlarını savunan bir partiye, bu nitelikte adaylara sahip değil. Seçime katılacak partilerin hepsi yabancı çıkarları temsil ediyor. Mevcut adayların hiçbiri ülkemizin ve halkımızın çıkarlarını temsil etmek üzere ortaya çıkmıyor.
Bu koşullarda ne yapılabilir, nasıl bir tavır alınabilir?
Hareketimizin önerisi şudur:
Bu seçimlerde kimlik sorunumuzu öne çıkaralım. Tercihimizin merkezine kimlik sorununu koyalım. Savaş çığırtkanlarını, eli kanlı katilleri mahkum edelim. Dökülen her damla kanın, yakılan ve talan edilen ülkemizin her bir karışının hesabını isteyelim.
Bizden oy talep edenlere Kırmanciye (Kırmanc-Zaza) sorununda ne düşündüklerini, Dersim politikalarının ne olduğunu soralım. Bu soruları Alevi toplumu adına ortaya çıkanlara da, bizim dilimizi konuşan adaylara da soralım. Varlığımızı ve kimliğimizi tanıyorlar mı? ...Dilimiz ve kültürümüz için samimi olarak özgürlük ve eşitlik istiyorlar mı?
Bizden oy isteyenlere en başta bu soruları yöneltelim, tavrımızı ona göre belirleyelim.
Türkler’den ve Kürtler’den ayrı bir ulus olduğumuz gerçeğini inkar edenlere, dilimize yasak koyanlara veya lehçedir diyerek eritmeyi amaçlayanlara, kültürümüzü ve tarihimizi imha etmeyi tasarlayanlara oy vermeyelim.
Oyumuzu etkili bir silah gibi kullanabilir, milliyeti ne olursa olsun ilhakçı, inkarcı ve eritmeci her türlü zihniyeti oy vermeyerek cezalandırabiliriz. Yaşasın Dersim! Yaşasın Sosyalizm! Dersim Hefo, Cameverde!"